Skip to content

Çocuk Zekası ve Zihinsel Gelişim

Başlıktan da anlaşılabileceği üzere, her anne babanın hayretler içinde gözlemlediği bir konuyu Çocuk Zekası ve Zihinsel Gelişim’i bilimsel bilgiler ile detaylıca ele alacağım.

Burada yazdığım Zeka ve Zihinsel Gelişim ile ilgili  kişisel görüşümü içeren cümleler genelde 1.tekil şahış ekleri ile bitiyor. O nedenle geniş zaman verdiğim, edilgen yapılı ve kaynak içeren cümleler muhteşem çalışmalardan alıntılardır.

Prologue

Doğduğunda 10 cm’a kadar siyah beyaz gören bir bebeğin; 1 yaşında geldiğinde yemek yemesi, kelimeler söylemesi, sürekli olarak öğrenmesi, neden-sonuç ilişkilerine başlaması zeka gelişimi açısından etkileyici bir gelişim.

Peki en doğru zeka gelişimine katkı nasıl sağlanır, önemli öğrenme eşikleri neler? Bu gibi sorulara cevap arayacağım. Herhangi bir konusal ya da kronolojik akış yok.

Kıymetli bulduğum tecrübelerimizi ve deneyleri, gözlemleri paylaşacağım.

Veriler, Deneyler ve Bilgiler
  • İnsan bebeklerinde beyin inanılmaz bir şekilde bazal enerjini %60’ını tüketiyor. 12-24 ay arasındaki bebeklerin ne kadar fiziksel aktivite yaptığını düşünürseniz. Beynin tükettiği bu enerji miktarı o kadar fazla geliyor. Yetişkinlerde ise beyin aktiviteleri toplam günlük bazal metabolizmanın %20’si kadar enerji tüketiyor.
  • 0-24 ay arasında enerjiyi beyin tükettiğine göre, bu aylardaki sağlıksız/eksik beslenmenin zeka seviyesine katkısı çok muhtemel olmalı. Alttaki örneğin detaylarını görebilirisiniz.
  • Uzun süre yetersiz ya da tek düze beslenen çocuklarda IQ düşüklüğü gözlendi. Yine de yetersiz beslenmeye kıyasla, okula gitmeme gibi bazı çevresel faktörlerin etkisi daha da büyük oldu. (Ref: Webb, Kinari E., “The long-term effects of malnutrition on IQ and adaptive behavior in Indonesian children” (2002). Yale Medicine Thesis Digital Library. 3291)
    • Doğru beslenme ile ilgili öneriler için linki tıklayabilirsiniz.
  • Bebeklerin beyni doğar doğmaz tüm nöronlara sahiptir ama bu nöronlar birbirleri ile iletişime geçecek ve veri aktaracak sinapsları henüz oluşturmamışlardır. Bebek beyni 1.yaşına gelirken hacmini neredeyse iki katına çıkarır ki hızlı gelişiminin sebebi budur.
    • Öte yandan hekimlerin her ay baş çevresi ölçmesi de beyinsel gelişim ile ilgili olası sıkıntıları test etmek içindir.
  • 1. yıldan sonra beyindeki sinir nöronları ve aksonlar miyelin kılıf adı verilen bir hızlandırı ile kaplanmaya başlar. Bunun sonrasında miyelin kılıf kaplı sinir hücrelerinde artık veriler çok daha hızlı işlenmeye başlar. Zeka gelişim hızı zirve yapar.
    • Bizim oğlan 14. Ayına girmek üzere, her gün 3-4 kelimeyi öğreniyor ve tekrar edip kullanmaya başlıyor.
  • Yenidoğan bebekler ilk 10 dk içinde duymaya ve sese doğru yönlenmeye çalışıyorlar 😊 muazzam bir duyu gelişimi hızı. Bebeklerin beyninin sosyal gelişiminde ise üç ana aşama var;
    • Görsel duyulara hükmeden beyin yapısının tamamlanması (2 yaşına kadar)
    • Sesleri tam net duyabilmesi ve ayırt edebilmesi için beynin gelişimi (1 yaşına kadar)
    • Dil öğrenme ve konuşma bölümlerinin tam olarak gelişmesi (6-10 yıl arasında)
  • Bebeklerde gelişen ilk yüksek kapasiteli bölümler sosyal ilişkiler için olan kısımlardır. Bu kısımlar sosyallik tecrübesi ile birlikte gelişim gösterir. Bu nedenle bebeğin gelişimini sağlayacağım diye renkli kartlar gösterip sallamanız yerine sadece ona sarılmanız ve karnını okşamanız yeterlidir.
  • Yeni doğan bebekler için yaratabileceğiniz bazı travmalar da mevcuttur.
    • Sizden tepki alamaması
    • Sizden ve etrafından gelecek davranışlar ya da cevapları tahmin edememesi
    • Yemek için ya da alt değiştirmek için çok bekletmeniz
    • Sıkılması (lack of stimuli) – yeni bir şeyler sunmamanız (unutmayın A.M.C Şengör’ün dediği gibi “Dünyada geçmeyen tek açlık, bilgi açlığı”
    • Çok fazla stimuli yani ilgi ve alaka (üzerine gidilmesi)
      • Biz oğlanın doğum gününde fotoğrafları, videoları çekeceğiz diye çok acele ettik. Acayip gerildi ve sinirlendi.
  • Bebeklik çok zor bir dönem, ne şanslıyız ki 0-2 yaş arasının yetişkinler hiç bir zaman hatırlamıyorlar. Eğer koruyan ve şefkat gösteren bir aile yoksa bebeklerin hayatları çok stresli oluyor ve ileri de birazdan anlatacağım bozukluklara yol açabiliyor. Ailesi tarafından terk edilen bebekleri düşününce, o anne/baba bozuntularına zarar vermek isteği bende kabarıyor.
  • Erken aylardaki özenli bakım ve destek, bebeğin sağlıklı bir zeka gelişimi için hayati. Stres ve yalnızlık gibi kavramların nasıl yönetileceğini bebek, bu ilk zamanlarda öğreniyor. Stresi artırırsanız – mesela ağladığında sürekli serbest bırakırsanız – çocuğunuz sağlığı direkt tehlikeye girer, çünkü vücudundaki kortizol seviyeleri yükselir.
  • Anne karnında geçen ilk dokuz aydan sonra, bebekler stres ile mücadele etmeyen en azından stresin yönetimine alışmışlardır. Anne karnı da bir hayli stresli bir yer olsa gerek. 😊 Doğumdan sonra stresi yönetemezler ise ciddi bir gelişim problemi onları beklemektedir. 2.yazı da bu konuda yapılmış bazı testleri ve araştırmaları anlatacağım.

 

minikyolculuk View All

Aslen Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu ama bir şekilde kendini kurumsal hayatta bulmuş beyaz yaka bir anne, makine mühendisi ama ilaç sektöründe çalışan bir baba ile minik Demir'lerinin keyifli yolculukları.

2 thoughts on “Çocuk Zekası ve Zihinsel Gelişim Leave a comment

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: